maandag 14 november 2011

Boek: Vechten, bidden en verplegen. Ridderorden in de Noordelijke Nederlanden

Onlangs verscheen de opstellenbundel Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden van J.A. Mol. Vechten, bidden en verplegen waren de hoofdactiviteiten van de middeleeuwse ridder- en hospitaalorden. Ze werden gesticht in de twaalfde eeuw om pelgrims op te vangen en te beschermen in het Heilig Land, maar ook ingezet om vijanden van de christenheid te bestrijden. Daarvoor verwierven ze bezittingen in heel Europa, wat hen tot machtige broederschappen maakte. In de Noordelijke Nederlanden, inclusief de zich tot Bremen uitstrekkende Friese landen, waren het vooral de johannieters en de Duitse Orde die conventen en beheerscentra stichtten. Deze werden bewoond door priesters en ridders en zelfs ook zusters. In twaalf thematische studies komen hun ontwikkelingslijnen en bijzondere karaktertrekken aan bod, vanaf hun ontstaan ten tijde van de kruistochten tot aan de Hervorming. Daarbij worden waar mogelijk beide orden met elkaar vergeleken en wordt een aantal van hun leden gevolgd, in de Utrechtse vestigingen maar ook in Palestina, Pruisen en Lijfland.

De titels van de opgenomen opstellen zijn:
  • Vechten of verplegen? Ontstaan en begintijd van het huis en de balije van Utrecht van de Duitse Orde
  • De johannieter zusters in middeleeuws Friesland
  • De johannieters van Sneek. Namen, herkomst en carrières
  • Netwerken voor het Heilige Land. Jacob van Zuden en de expansie van de johannieters in het bisdom Utrecht (geschreven samen met Florence Koorn)
  • De johannieter commanderij van Wemeldinge
  • Nederlandse ridderbroeders van de Duitse Orde in Lijfland. Herkomst, afkomst en carrières
  • Een toevluchtsoord voor de 'arme' adel. Veranderingen in de toelating van ridderbroeders tot de Duitse Orde in de vijftiende eeuw
  • Crisis in Pruisen, crisis in de balijen? De casus Utrecht, 1443-1469
  • Friesland en Groningen onder de Duitse Orde? Een fantastisch plan van hoogmeester Albrecht van Brandenburg-Ansbach uit 1517
  • Verrader van Lijfland? De Nederlandse ordemaarschalk Jasper van Munster en het begin van de Lijflandse crisis, 1554-1557
  • Proberen te overleven. De geestelijke ridderorden in Utrecht, 1580-1620
  • Het middeleeuwse erfgoed van de Duitse Orde in Nederland
Het boek heeft uiteraard een literatuurlijst en een  index op plaatsen en personen.

J.A. Mol, Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden, Uitgeverij Verloren, Leiden 2011, 368 pag.'s, prijs € 33,-, ISBN 9789087042523.
Het boek is verschenen als deel 5 in de serie Bijdragen tot de Geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

Onder de titel Vechten, bidden en verplegen geeft de auteur ook hoorcolleges aan de Universiteit Leiden over de geschiedenis van de geestelijke ridderorden. Zie de website van Universiteit Leiden voor de bijbehorende literatuurlijst.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten