donderdag 24 november 2011

Boek: Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen

Vorige week verscheen het boek Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen van Peter de Jong. Het boek handelt over de geschiedenis van de heerlijkheden in de stad Gorinchem en de onmiddellijke nabijheid ervan. De auteur hanteert een straal van ongeveer 12,5 km rond Gorinchem. In het totaal gaat het om 46 heerlijkheden.Van iedere heerlijkheid wordt in het kort de geschiedenis beschreven, gevolgd door bijzonderheden over alle opeenvolgende heren en vrouwen van de heerlijkheden vanaf de Middeleeuwen tot nu.

Het gebied rond Gorinchem valt tegenwoordig onder drie verschillende provincies: Zuid-Holland, in Gelderland en in Noord-Brabant. Onder de heren en vrouwen van de heerlijkheden tref je bekende geslachten uit alle windstreken aan, waaronder uiteraard Van Arkel, Van Brederoode, Van Herlaer en Pieck, maar ook bijv. Van Bentheim, Van Assendelft, Commelin, Van Gendt, Van Kleef en Huygens. Het boek is rijk geïllustreerd. De toegang is op heerlijkheid, een index op persoonsnaam ontbreekt.

Peter de Jong, Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen, Pictures Publishers 2011, gebonden, 555 pag.'s, prijs € 44,95, ISBN 978-90-73187-75-7. Het boek is ook verkrijgbaar bij de auteur.

dinsdag 22 november 2011

Boek: Who's who in Vlaanderen 1464-1495

In januari 2012 verschijnt het boek Edelen, leenmannen en vorstelijke ambtenaren  van Vlaanderen, 1464 – 1481 - 1495, van Pieter Donche.  In dit nieuwe boek worden circa 400 edelen, grote leenmannen en vorstelijke ambtenaren van Vlaanderen uit de tweede helft van de 15e eeuw geïdentificeerd aan de hand van drie lijsten uit 1464, 1481 en 1495. De eerste lijst betreft de vertegenwoordigers van de adellijke stand in de Staten van Vlaanderen. De tweede lijst betreft militair bekwame edelen en grote leenmannen, aangevuld met baljuws, kapiteins van forten en ontvangers. De laatste lijst bevat naast edelen en leenmannen per kasselrij ook de leden van de Raad van Vlaanderen (het hoogste gerechtshof).

Het grootste deel van dit werk is gewijd aan het repertorium van de personen. Het merendeel van de personen kon worden geïdentificeerd. Ze zijn voorzien van een biografie die ook de verwantschapsrelaties aangeeft met andere personen uit de zelfde of andere lijsten. Zo vormt het boek een soort "Who's who" van de edelen, leenmannen en een aantal vorstelijke ambtenaren in de Vlaamse samenleving van de tweede helft van de 15de eeuw.

Het boek is een vervolg op een eerdere publicatie van Pieter Donche: Edelen en leenmannen van Vlaanderen 1437 (verschenen in 2010), waarin honderden personen uit de eerste helft van de 15e eeuw worden geïdentificeerd.

Het boek bevat een index op beide boeken samen, met daarin de namen van de personen en hun echtgenote(s), moeder, voornaam vader, eventueel alias-naam en (indien van toepassing) de naam van de heerlijkheid waarmee een persoon werd aangeduid.

P.A. Donche, Edelen, leenmannen en vorstelijke ambtenaren  van Vlaanderen, 1464 – 1481 - 1495, te verschijnen januari 2012,  400 blz., 50 illustraties, index, prijs € 46 (verzendkosten Nederland € 11, België € 6). Er is een speciale actieprijs voor mensen die ook Deel I willen bestellen. Zie website.

maandag 14 november 2011

Boek: Vechten, bidden en verplegen. Ridderorden in de Noordelijke Nederlanden

Onlangs verscheen de opstellenbundel Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden van J.A. Mol. Vechten, bidden en verplegen waren de hoofdactiviteiten van de middeleeuwse ridder- en hospitaalorden. Ze werden gesticht in de twaalfde eeuw om pelgrims op te vangen en te beschermen in het Heilig Land, maar ook ingezet om vijanden van de christenheid te bestrijden. Daarvoor verwierven ze bezittingen in heel Europa, wat hen tot machtige broederschappen maakte. In de Noordelijke Nederlanden, inclusief de zich tot Bremen uitstrekkende Friese landen, waren het vooral de johannieters en de Duitse Orde die conventen en beheerscentra stichtten. Deze werden bewoond door priesters en ridders en zelfs ook zusters. In twaalf thematische studies komen hun ontwikkelingslijnen en bijzondere karaktertrekken aan bod, vanaf hun ontstaan ten tijde van de kruistochten tot aan de Hervorming. Daarbij worden waar mogelijk beide orden met elkaar vergeleken en wordt een aantal van hun leden gevolgd, in de Utrechtse vestigingen maar ook in Palestina, Pruisen en Lijfland.

De titels van de opgenomen opstellen zijn:
  • Vechten of verplegen? Ontstaan en begintijd van het huis en de balije van Utrecht van de Duitse Orde
  • De johannieter zusters in middeleeuws Friesland
  • De johannieters van Sneek. Namen, herkomst en carrières
  • Netwerken voor het Heilige Land. Jacob van Zuden en de expansie van de johannieters in het bisdom Utrecht (geschreven samen met Florence Koorn)
  • De johannieter commanderij van Wemeldinge
  • Nederlandse ridderbroeders van de Duitse Orde in Lijfland. Herkomst, afkomst en carrières
  • Een toevluchtsoord voor de 'arme' adel. Veranderingen in de toelating van ridderbroeders tot de Duitse Orde in de vijftiende eeuw
  • Crisis in Pruisen, crisis in de balijen? De casus Utrecht, 1443-1469
  • Friesland en Groningen onder de Duitse Orde? Een fantastisch plan van hoogmeester Albrecht van Brandenburg-Ansbach uit 1517
  • Verrader van Lijfland? De Nederlandse ordemaarschalk Jasper van Munster en het begin van de Lijflandse crisis, 1554-1557
  • Proberen te overleven. De geestelijke ridderorden in Utrecht, 1580-1620
  • Het middeleeuwse erfgoed van de Duitse Orde in Nederland
Het boek heeft uiteraard een literatuurlijst en een  index op plaatsen en personen.

J.A. Mol, Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden, Uitgeverij Verloren, Leiden 2011, 368 pag.'s, prijs € 33,-, ISBN 9789087042523.
Het boek is verschenen als deel 5 in de serie Bijdragen tot de Geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

Onder de titel Vechten, bidden en verplegen geeft de auteur ook hoorcolleges aan de Universiteit Leiden over de geschiedenis van de geestelijke ridderorden. Zie de website van Universiteit Leiden voor de bijbehorende literatuurlijst.