maandag 12 december 2011

Een Twents edelman en zijn pachtboeren

‘Echt een ontdekkingsreis’, zo karakteriseerde Frans Herman Grobbe in een interview de zeven jaar die hij besteedde aan zijn  uitgave van het zeventiende-eeuwse pachtboek van de katholieke edelman Herman Goossen Grubbe, heer van havezate Herinckhave in het oosten van Twente. In 1638 begon Grubbe  met het bijhouden van een pachtboek. Hij zou dit meer dan veertig jaar volhouden, ondanks de roerige tijd waarin hij leefde. In het pachtboek noteerde hij nauwkeurig allerlei gegevens over zijn financiële relatie met boeren uit de omgeving die land van hem pachtten. Daardoor is het voor genealogen met belangstelling voor het oosten van Twente een belangrijke bron. Onlangs is het  pachtboek van de Twentse edelman in twee delen (met een cdrom)uitgegeven, voorzien van een uitgebreid notenapparaat, een register en een cdrom.
Het pachtboek bevat meer dan louter zakelijke pachtgegevens. Grubbe gebruikte het ook als een persoonlijk kasboek en schreef er allerlei persoonlijke aantekeningen in. Heel bijzonder zijn de notities over zijn gereformeerde vrouw Maria van Besten, die Herinckhave na echtelijke ruzies een paar keer met hun kinderen zou ontvluchten – in 1653 verliet ze haar man zelfs definitief. Zij verweet hem dat hij haar belette om hun kinderen in de gereformeerde religie op te voeden en hen zelfs door ‘sinistre pratijcqen’ tot het ‘pausdom’ probeerde over te halen. Zij zocht steun bij de Staten van Overijssel en kreeg die ook. In 1651 werden de kinderen zelfs een tijdje onder de voogdij van Zwolse en Deventer burgemeesters gesteld.

De havezate Herinkhave bij Fleringen
Juist dit soort persoonlijke inkijkjes in het adellijke landleven tijdens de Gouden Eeuw en de gedreven en nauwgezette werkwijze van Frans Herman Grobbe maken Het pachtboek van Herman Goossen Grubbe tot Herinckhave van 1638 tot 1679 tot een bijzondere uitgave. Prof. Willem Frijhoff, bij wie Grobbe – zelf overigens een verre nazaat van Twentse edelman – na een carrière in het bedrijfsleven afstudeerde, noemde het pachtboek ‘zonder twijfel een bron van de eerste rang’ voor het zeventiende-eeuwse Twente.
De twee delen, samen meer dan 1000 pagina’s, zijn per email te bestellen bij de auteur. De prijs bedraagt € 60,- (excl. € 10,- verzendkosten).

donderdag 24 november 2011

Boek: Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen

Vorige week verscheen het boek Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen van Peter de Jong. Het boek handelt over de geschiedenis van de heerlijkheden in de stad Gorinchem en de onmiddellijke nabijheid ervan. De auteur hanteert een straal van ongeveer 12,5 km rond Gorinchem. In het totaal gaat het om 46 heerlijkheden.Van iedere heerlijkheid wordt in het kort de geschiedenis beschreven, gevolgd door bijzonderheden over alle opeenvolgende heren en vrouwen van de heerlijkheden vanaf de Middeleeuwen tot nu.

Het gebied rond Gorinchem valt tegenwoordig onder drie verschillende provincies: Zuid-Holland, in Gelderland en in Noord-Brabant. Onder de heren en vrouwen van de heerlijkheden tref je bekende geslachten uit alle windstreken aan, waaronder uiteraard Van Arkel, Van Brederoode, Van Herlaer en Pieck, maar ook bijv. Van Bentheim, Van Assendelft, Commelin, Van Gendt, Van Kleef en Huygens. Het boek is rijk geïllustreerd. De toegang is op heerlijkheid, een index op persoonsnaam ontbreekt.

Peter de Jong, Heerlijkheden rond Gorinchem. Over heren, ridders en kastelen, Pictures Publishers 2011, gebonden, 555 pag.'s, prijs € 44,95, ISBN 978-90-73187-75-7. Het boek is ook verkrijgbaar bij de auteur.

dinsdag 22 november 2011

Boek: Who's who in Vlaanderen 1464-1495

In januari 2012 verschijnt het boek Edelen, leenmannen en vorstelijke ambtenaren  van Vlaanderen, 1464 – 1481 - 1495, van Pieter Donche.  In dit nieuwe boek worden circa 400 edelen, grote leenmannen en vorstelijke ambtenaren van Vlaanderen uit de tweede helft van de 15e eeuw geïdentificeerd aan de hand van drie lijsten uit 1464, 1481 en 1495. De eerste lijst betreft de vertegenwoordigers van de adellijke stand in de Staten van Vlaanderen. De tweede lijst betreft militair bekwame edelen en grote leenmannen, aangevuld met baljuws, kapiteins van forten en ontvangers. De laatste lijst bevat naast edelen en leenmannen per kasselrij ook de leden van de Raad van Vlaanderen (het hoogste gerechtshof).

Het grootste deel van dit werk is gewijd aan het repertorium van de personen. Het merendeel van de personen kon worden geïdentificeerd. Ze zijn voorzien van een biografie die ook de verwantschapsrelaties aangeeft met andere personen uit de zelfde of andere lijsten. Zo vormt het boek een soort "Who's who" van de edelen, leenmannen en een aantal vorstelijke ambtenaren in de Vlaamse samenleving van de tweede helft van de 15de eeuw.

Het boek is een vervolg op een eerdere publicatie van Pieter Donche: Edelen en leenmannen van Vlaanderen 1437 (verschenen in 2010), waarin honderden personen uit de eerste helft van de 15e eeuw worden geïdentificeerd.

Het boek bevat een index op beide boeken samen, met daarin de namen van de personen en hun echtgenote(s), moeder, voornaam vader, eventueel alias-naam en (indien van toepassing) de naam van de heerlijkheid waarmee een persoon werd aangeduid.

P.A. Donche, Edelen, leenmannen en vorstelijke ambtenaren  van Vlaanderen, 1464 – 1481 - 1495, te verschijnen januari 2012,  400 blz., 50 illustraties, index, prijs € 46 (verzendkosten Nederland € 11, België € 6). Er is een speciale actieprijs voor mensen die ook Deel I willen bestellen. Zie website.

maandag 14 november 2011

Boek: Vechten, bidden en verplegen. Ridderorden in de Noordelijke Nederlanden

Onlangs verscheen de opstellenbundel Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden van J.A. Mol. Vechten, bidden en verplegen waren de hoofdactiviteiten van de middeleeuwse ridder- en hospitaalorden. Ze werden gesticht in de twaalfde eeuw om pelgrims op te vangen en te beschermen in het Heilig Land, maar ook ingezet om vijanden van de christenheid te bestrijden. Daarvoor verwierven ze bezittingen in heel Europa, wat hen tot machtige broederschappen maakte. In de Noordelijke Nederlanden, inclusief de zich tot Bremen uitstrekkende Friese landen, waren het vooral de johannieters en de Duitse Orde die conventen en beheerscentra stichtten. Deze werden bewoond door priesters en ridders en zelfs ook zusters. In twaalf thematische studies komen hun ontwikkelingslijnen en bijzondere karaktertrekken aan bod, vanaf hun ontstaan ten tijde van de kruistochten tot aan de Hervorming. Daarbij worden waar mogelijk beide orden met elkaar vergeleken en wordt een aantal van hun leden gevolgd, in de Utrechtse vestigingen maar ook in Palestina, Pruisen en Lijfland.

De titels van de opgenomen opstellen zijn:
  • Vechten of verplegen? Ontstaan en begintijd van het huis en de balije van Utrecht van de Duitse Orde
  • De johannieter zusters in middeleeuws Friesland
  • De johannieters van Sneek. Namen, herkomst en carrières
  • Netwerken voor het Heilige Land. Jacob van Zuden en de expansie van de johannieters in het bisdom Utrecht (geschreven samen met Florence Koorn)
  • De johannieter commanderij van Wemeldinge
  • Nederlandse ridderbroeders van de Duitse Orde in Lijfland. Herkomst, afkomst en carrières
  • Een toevluchtsoord voor de 'arme' adel. Veranderingen in de toelating van ridderbroeders tot de Duitse Orde in de vijftiende eeuw
  • Crisis in Pruisen, crisis in de balijen? De casus Utrecht, 1443-1469
  • Friesland en Groningen onder de Duitse Orde? Een fantastisch plan van hoogmeester Albrecht van Brandenburg-Ansbach uit 1517
  • Verrader van Lijfland? De Nederlandse ordemaarschalk Jasper van Munster en het begin van de Lijflandse crisis, 1554-1557
  • Proberen te overleven. De geestelijke ridderorden in Utrecht, 1580-1620
  • Het middeleeuwse erfgoed van de Duitse Orde in Nederland
Het boek heeft uiteraard een literatuurlijst en een  index op plaatsen en personen.

J.A. Mol, Vechten, Bidden en Verplegen. Opstellen over de ridderorden in de Noordelijke Nederlanden, Uitgeverij Verloren, Leiden 2011, 368 pag.'s, prijs € 33,-, ISBN 9789087042523.
Het boek is verschenen als deel 5 in de serie Bijdragen tot de Geschiedenis van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

Onder de titel Vechten, bidden en verplegen geeft de auteur ook hoorcolleges aan de Universiteit Leiden over de geschiedenis van de geestelijke ridderorden. Zie de website van Universiteit Leiden voor de bijbehorende literatuurlijst.

donderdag 20 oktober 2011

Honderd jaar Orde van Malta Nederland



In dit jubileumboek worden de geschiedenis en de activiteiten van de Orde van Malta Nederland in de afgelopen honderd jaar beschreven. Deze rooms-katholieke ridderorde bestaat uitsluitend uit adellijke personen en geestelijken en bestaat al sinds de middeleeuwen. In 1911 werd de Associatie Nederland van deze orde opgericht, die voluit heet Souvereine Militaire Hospitaalorde van Sint Jan van Jeruzalem, van Rhodos en van Malta. Sinds de oprichting te Utrecht, waar de orde een eigen Malthezerhuis heeft op Nieuwe Gracht nr. 14, hebben de leden zich vooral toegelegd op de gezondheidszorg met onder meer de oprichting van het Johannes Hospitum te Vleuten voor stervensbegeleiding, de organisatie van gehandicaptenkampen en de Vrijwilligers Kruispost te Amsterdam. Ook de jongerenvereniging Maljoh en de Damesvereniging Orde van Malta komen voor het voetlicht. Het boekje is uitgebreid geïllustreerd met vooral kleurenfoto’s, waaronder ook heel wat groepsfoto’s. De bijlagen bevatten veel interessants, namelijk een tijdbalk, naamlijsten met biografische aantekeningen en portretfoto’s van vorst-grootmeesters evenals de voorzitters, de kapelaans, de geslachten en de kapittelleden van de Associatie Nederland.


In het licht van onze opdracht; 100 jaar Orde van Malta Associatie Nederland; door C.F. de Quay, E.G.H.M. van Hövell van Wezeveld en Westervlier, H.E.J.M. de van der Schueren en J-M.M.F.G. Bosch van Drakestein (Utrecht 2011). 144 blz. ISBN 9789081784009.


De verkoopprijs van het boek is €19,95 tot 1 november 2011, daarna € 24,95.
Bij verzending worden wel eenmalig porto- en administratiekosten ad € 5 in rekening gebracht. Het boek is te bestellen bij de kanselarij van de Orde van Malta Nederland via het emailadres ordevanmalta@planet.nl.

donderdag 13 oktober 2011

Joodse kunstverzamelaars

In de 19e en begin 20e eeuw waren er verschillende vooraanstaande Joodse kunstverzamelaars in Amsterdam, waaronder Fritz Mannheimer (1890-1939) en Jacques Goudstikker (1897-1940) wel tot de bekendste hoorden. Veel van het Joodse kunstbezit is in de Tweede Wereldoorlog geconfisqueerd en verspreid geraakt.

Deze uitgave van het Joods Historisch Museum gaat in op het kunstbezit en de kunsthandel van de Joden in Nederland vanaf de Franse Tijd. Daarbij wordt ook ingegaan op de opkomst van een rijke Joodse bourgeoisie in de hoofdstad, met namen als Wertheim, Van Nierop, Berg en Kahn als stichters van het illustere modehuis Hirsch & Co. en het echtpaar Cohen-Wittgenstein, de oprichters van Maison de Bonneterie. Er zijn hoofstukken over de Joodse kunstverzamelaars en hun netwerken in Amsterdam in de 19e en eerste helft van de 20e eeuw, gevolgd door drie case studies over de verzamelaars-mecenassen Andries van Wezel, Willem Wolff Beffie en Salomon Slijper, die onder meer werken van Mondriaan en Chagall bijeenbrachten. Portretfoto´s van verzamelaars evenals kleurenfoto´s van de verzamelde kunstwerken vullen de geschreven tekst aan evenals bronvermeldingen en een bibliografie.

Gedurfd verzamelen: van Chagall tot Mondriaan; onder red. van Huibert Schijf en Edward van Voolen (Zwolle, Waanders en [Amsterdam], Joods Historisch Museum, 2010.
Uitgave t.g.v. de gelijknamige tentoonstelling in Joods Historisch Museum van 14 febr. tot 16 mei 2010; 199 pp., ill., 29 cm; ISBN: 978-90-400-7662-6.
Zie verder www.jhm.nl

maandag 3 oktober 2011

Reis door verdwijnende wereld van Transsylvaanse adel ...

Jaap Scholten stamt uit een patriciërsgeslacht van sociaal bewogen Twentse industriëlen, is getrouwd met een vrouw van adel en studeerde sociale antropologie in Boedapest. Deze bijzondere combinatie maakte hem kennelijk bij uitstek geschikt voor onderzoek naar het wedervaren van de Transsylvaanse adel na de Tweede Wereldoorlog. Dit resulteerde in het boek Kameraad Baron. Een reis door de verdwenen wereld van de Transsylvaanse aristocratie. Kameraad Baron is winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2011.

Jaap Scholten bereisde grote delen van Hongarije en Roemenië en ontmoette daar de nazaten van de eens zo aanzienlijke Transsylvaanse aristocratie. Met hen bezocht hij de kelders en de zolders waar ze tijdens het communisme noodgedwongen woonden en de dwangarbeiderskampen waar ze stenen vergruisden.

Scholten sprak met hen over het rijke verleden en over de verschrikkingen van het communisme. Met de jongste generatie aristocraten zocht hij truffels in de wouden van Transsylvanië en sprak hij over de gerestitueerde bezittingen en de toekomst: hoe weer iets op te bouwen in een land dat zich in een moreel vacuüm bevindt?

Jaap Scholten, Kameraad Baron. Een reis door de verdwenen wereld van de Transsylvaanse aristocratie. Uitgegeven door Uitgeverij Contact, 422 pag.'s, prijs € 21,95, isbn 9789025431549.

De winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2011 is op 22 oktober bekend gemaakt tijdens de Nacht van de Geschiedenis.

NB: Dit bericht is aangepast op 23 oktober n.a.v. de prijsuitreiking van de Libris Geschiedenis Prijs 2011.

woensdag 28 september 2011

Altas van buitenplaatsen in de Veluwezoom

Op 7 oktober verschijnt bij Uitgeverij Matrijs het boek Gelders Arcadië. Altas van een buitenplaatsenlandschap (redactie van E. Storms-Smeets). Met Gelders Arcadië wordt gedoeld op de Veluwezoom, waar de Veluwe overgaat in de valleien van IJssel en Rijn.

In de Veluwezoom zijn door de eeuwen heen door welgestelde families uit adel en patriciaat vele buitens gebouwd, zoals Biljoen, Middachten en Rosendael. Daarbij werd bij de (landschap-)architectuur vaak rekening gehouden met heuvelachtige terrein en de vele beekjes. De nieuwe publicatie belicht de geschiedenis van dit historische buitenplaatsenlandschap.

Zie website Uitgeverij Matrijs.

dinsdag 27 september 2011

Portretten van de landcommandeurs van de Balije van Utrecht

Op dinsdag 18 oktober promoveert Daantje Meuwissen aan de Universiteit Utrecht op de portretreeks van de landcommandeurs van de Balije van Utrecht van de Ridderlijke Duitsche Orde.

De Balije is gevestigd in het Duitse Huis aan de Springweg in Utrecht en de portretserie met alle landcommandeurs sinds 1231 is uniek in zijn soort doordat de serie steeds onafgebroken is voortgezet. De oudste in retrospectief geschilderde portretten dateren van eind van de 16e eeuw. Bijgaande afbeelding is een voorbeeld van de vele tientallen portretten. In dit geval betreft het landcommandeur Johan van Hoenhorst (+1340).


De dissertatie getiteld Gekoesterde traditie. De portretreeks met de landcommandeurs van de Utrechtse Balije van de Ridderlijke Duitsche Orde zal verschijnen bij Uitgeverij Verloren. In het boek van Daantje Meuwissen wordt de roerige geschiedenis van de portretserie beschreven. Zie ook de website van de Onderzoekschool Kunstgeschiedenis.

De portretten van de landcommandeurs zijn te zien op de website van de Balije van de Ridderlijke Duitsche Orde in Utrecht. De familiewapens op de portretten waren in de 17e eeuw al onderwerp van studie door Aernout van Buchel, die er twee pagina's aan wijdde in zijn Monumenta (pag. 175 en pag. 176).

NA 96

Begin 2012 zal alweer deel 96 van Nederland’s Adelsboek verschijnen. In het nieuwe ‘rode boekje’ worden de volgende families behandeld:

Van Utenhove, De Billehé de Valensart (voor de eerste keer opgenomen in het Adelsboek), Van Valkenburg, De Vaynes van Brakell, Vegelin van Claerbergen, Van den Velden, Verheyen, Ver Huell, Van Verschuer, Fontein Verschuir, Van Reigersberg Versluys, Verspyck, Verstolk, Van Vessem, De Vicq, De Villeneuve, Van Voërst, De Voocht en Van Voorst tot Voorst.

vrijdag 1 juli 2011

Adel aan Maas, Roer en Geul - deel II

In 2009 verscheen het eerste deel in deze reeks Studies over de adelsgeschiedenis van Limburg. Ook het eind 2010 verschenen tweede deel in de reeks bevat weer enkele belangwekkende bijdragen.

Lou Heynens geeft in Het revolutionaire bloed van Madame la douairière een biografische schets van de Comtesse Rudolf d’Ansembourg, née Baronne de Loë (1895-1992), die sedert haar huwelijk in 1919 kasteel Neubourg te Gulpen bewoonde. Ze was geboren en opgegroeid op het voorouderlijke kasteel Mheer, dat sedert generaties in het bezit van de adellijke familie Von / De Loë was.

Het volgende artikel is getiteld Godart von der Heyden, ridder met een dubbele loyaliteit. Godart (overl. 1374) kwam voort uit het adellijke geslacht Von den Bongart, waarvan in deze studie een stamreeks is opgenomen.
De bijdrage Het uitzicht van alle streven bevat genealogische gegevens over het geslacht Van / Von Schaesberg.
Van de andere studies noemen we nog De adellijke familie Cortenbach; De Hohenzollerns in het Maasland (met gegevens over de aanverwante adellijke geslachten Van den Bergh, Van Wittem en De Glymes); De invrijheidstelling van Reinald van Valkenburg en Johan van Gronsveld na de nederlaag bij Pingsheim (1370) en Egidius vande Weyer, ridder en eerste stadhouder van de Keurkeulse Mankamer te Heerlen. Deze bundel wordt afgesloten met een bibliografie van Limburgse adelsliteratuur.

Zie voor een compleet overzicht van de inhoud van zowel deel 1 als deel 2 de website van de uitgever.

R.H.P. Coumans e.a., Adel aan de Maas,  Roer en Geul, Studies over de adelsgeschiedenis  van Limburg, deel II (Valkenburg aan de Geul: Pons Mosae  Editions 2010) 290 blz., ill., index. ISBN 9789079444076. Prijs € 29,50.
Beide reeds verschenen delen kunnen per email besteld worden.

maandag 20 juni 2011

Markante markiezinnen van Bergen op Zoom

Het juninummer van de 41e jaargang van De Waterschans is geheel gewijd aan de markante markiezinnen van Bergen op Zoom. De Waterschans is het kwartaalblad van De Geschiedkindige Kring van Stad en land van Bergen op Zoom.

Het Markiezaat van Bergen op Zoom is meer dan een eeuw door markiezinnen bestuurd. Een aantal van hen wordt geportretteerd in dit themanummer. Het gaat om de markiezinnen Jacqueline de Croy (ca. 1500-1559), Maria Elisabeth I Clara van den Bergh (1610-1633), Maria Elisabeth II van den Bergh (1613-1671) de pretendente Louise Hollandina van de Palts (1622-1709) en Marie Anne van Arenbergh (1689-1736), prinses van Auvergne èn markiezin van Bergen op Zoom. Daarnaast zijn enkele genealogische overzichten opgenomen van alle markiezen en markiezinnen van Bergen op Zoom van de hand van Yolande Kortlever en Jan Peters.

De Waterschans verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost (minimaal) € 27,-. Zie website Geschiedkundige Kring Bergen op Zoom.
De Waterschans jaargangen 1968 t/m 2008 zijn digitaal beschikbaar en doorzoekbaar via de website van Historisch Centrum het Markiezenhof. Daar kan ook worden gezocht in genealogische bronnen en de beeldbank van Het Markiezenhof.

vrijdag 17 juni 2011

Tentoonstelling n.a.v. voltooiing restauratie Kasteel de Haar

De restauratie van Kasteel de Haar nabij Haarzuilens is na tien jaar voltooid. Dit wordt gevierd met een tentoonstelling over het  bijzondere leven van de familie Van Zuylen. In de tentoonstelling zijn onder meer nooit eerder vertoonde beelden uit het privé-archief van de familie te zien. De tentoonstelling is te zien van 16 juni tot en met 30 september 2011.

De familie was sinds mensenheugenis eigenaar van Kasteel de Haar en het omliggende landgoed. Thierry baron van Zuylen verkocht het eeuwenoude kasteel in 2000 omdat hij de restauratiekosten niet kon betalen. Het kasteel kwam in bezit van Stichting Kasteel de Haar.

Zie website Kasteel de HaarZie ook het eerder bericht in Adel & Patriciaat@CBG naar aanleiding van het overlijden van Thierry Baron Van Zuylen van Nijevelt van de Haar (1932-2011) en een artikel op de website van Historiek.net.

vrijdag 10 juni 2011

Deel 95 van het Nederland's Adelsboek (Ta-Tw) is verschenen


Het meest recente deel (Deel 95, Ta-Tw) in de zogenaamde Nieuwe Historische Reeks van het Nederland's Adelsboek, die loopt vanaf 1988 (Deel 79), verschijnt deze week een beetje vertraagd vanwege de vele extra werkzaamheden die samenhingen met het in kaart brengen van de relatief grote buitenlandse takken van een aantal families. Daarnaast moest het CBG in zee met een nieuwe drukker, nadat de vorige drukker van het NA failliet ging. Aan die overstap is veel zorg besteed omdat we hechten aan eenheid in uiterlijk van deze traditioneel uitgevoerde reeks; gebonden in linnen hardcover met goud op snee.

In het nieuwe deel staan de volgende families: Taets van Amerongen; Teixeira de Mattos; Tengnagell; Testa; Van Tets; Den Tex; Van Teylingen; Theunissen Reijnst; Thibaut; De Thier; Van Till; Tindal; Tjarda van Starkenborgh Stachouwer; Des Tombe; Torck; Du Tour van Bellinchave; Travers; Le Poer Trench; de Trevey De Charmail; Trip; Tulleken; van Tuyll van Serooskerken en Twent.

Het NA kan per email worden besteld bij het CBG onder vermelding van CBG-Artikelnummer 84998.

Prijzen bij verzenden: vrienden € 56,00, niet-vrienden € 61,00
Prijzen bij afhalen aan de balie van het CBG: vrienden € 51,00, niet-vrienden € 56,00

De prijzen voor afname van de hele serie tot nu toe (Deel 79 t/m 95):
Verzenden: vrienden € 604,45, niet-vrienden € 663,95
Afhalen: vrienden € 576,10, niet-vrienden € 635,60

woensdag 25 mei 2011

État présent de la Noblesse Belge, Out - Pos

Onlangs verscheen in de reeks État présent de la Noblesse Belge het eerste deel van jaargang 2011, waarin de families die beginnen met de letters OUT - POS aan bod komen:

van Outryve d'Ydewall, d'Overschie (de Neeryssche), van Overstraeten, van Paemel, le Paige, Papeians de Morchoven (dit van der Strepen), Paquot, de Parc Locmaria, Parmentier, Parthon de Von, Partz de Courtray, le Pas de Sécheval, Pastur, Paternostre de Dornon, Paternotte de la Vaillée, de Partoul, de Paul de Barchifontaine, Paulus de Châtelet, de Pauw, Pecsteen (de Buytswerve), de Peellaert, van den Peereboom, Peers de Nieuwburch, de Pelichy, Peltzer, de Peñaranda de Franchimont, Penneman de Bosscheyde, Percy, Perelman, Perneel, de Pessemier 's Gravendries, Péterbroeck, Philippson, Pierlot, de Pierpont, Piers de Raveschoot, Pigault de Beaupré, Pinte, de Pinto, Pirenne, Pitlot de Coribon, Pirmez, de Pitteurs, Planchard, van der Plancke, Plater-Zyberk, Plissart, de Polain de Waroux, Poncelet, Portmans, de Posch, de Posson, Poswick

De delen van de État présent de la Noblesse Belge worden (Franstalig) uitgegeven door État Présent a.s.b.l. in Brussel. Het Jongste deel telt 268 pagina's. In de studiezaal van het CBG te Den Haag kunnen alle delen worden ingezien. Bestellen kan ook bij État Présent a.s.b.l.
Adres: Avenue de Général de Gaulle 43, B-1050 Bruxelles.
Tel.: 00 32 2 647 34 68 (donderdagmiddag). Email: etatpresent@telenet.be.

zondag 1 mei 2011

Bijzondere vondsten in archief Bentinck

Charlotte Sophie von Aldenburg
Eind 2010 is Menoucha Ruitenberg van het Gelders Archief  begonnen met het inventariseren van het familiearchief Bentinck. Dit archief van ca. 50 meter heeft eeuwenlang berust op het huis Middachten. Het archief bevat veel correspondentie van telgen uit het geslacht Bentinck.
Hoofdrolspeelster in het familiearchief Bentinck is Charlotte Sophie von Aldenburg (1715-1800). Zij trouwde in 1733 met de staatsman en diplomaat Willem Bentinck (1704-1774), heer van Rhoon en Pendrecht. (Zie artikel over Charlotte Sophie in Digitaal Vrouwenlexicon.)

Charlotte Sophie had min of meer een dagtaak aan haar correspondentie met familieleden, vrienden en zakelijke relaties. De brieven geven een prachtig beeld van het leven in adellijke kringen in de 18e eeuw. In het archief zijn uiteraard ook vele brieven en geschriften van anderen te vinden die de periode vóór Charlotte Sophie bestrijken. In de geschriften figureren o.a. Charlotte de Bourbon (derde echtgenote van Willem van Oranje) en de latere Catharina de Grote van Rusland. 

Menoucha Ruitenberg doet in een blog regelmatig verslag van de vorderingen en de ontdekkingen.

donderdag 28 april 2011

Wapenkussens in het Rijksmuseum

Van de Nederlandse musea herbergt het Rijksmuseum verreweg de grootste verzameling tapisserieweefsels: zo'n 125 wandtapijten en 75 andere in tapisserietechniek geweven interieurtextiel, zoals tafelkleden, stoelbekledingen, kussens en vuurschermen. De wandtapijten in de verzameling van het Rijksmuseum zijn voornamelijk geweven in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk. Zij omspannen de periode ca. 1400 tot ca. 1780. In Nederland werden dergelijke sierweefsels gemaakt in steden als Delft en Gouda gedurende de 17e en 18e eeuw.

Admiraliteit van Amsterdam
Op deze tapisserieën werden ook familie-, stads- en andere wapens geborduurd. Zo zijn er enkele tapijten met Nederlandse familiewapens, waaronder die voor de Amsterdamse families Ortt en Pergens en voor Koning-Stadhouder Willem III en Koningin Mary. Zeker zo aardig zijn de kussens met wapens erop geborduurd. Zo zijn er in dit boek omstreeks 15 voorbeelden van wapenkussens, die bestemd waren voor stads- en andere bestuurders, die zoals het spreekwoord zegt ´op het kussen zaten´, d.w.z. het voor het zeggen hadden (zie catalogusnummers 76-92). Zo bestelde het stadsbestuur van Gouda 28 wapenkussens in 1657, waarop het stadswapen, het jaar 1657 en de naam van de betreffende stadsbestuurder. Catalogus 77 laat het kussen zien van Donatus van Groenendijck (1623-1698), die sinds 1650 lid was van de stadsvroedschap en in 1665 voor het eerst als burgemeester werd gekozen. Hij behoorde tot een vooraanstaande familie van zeep- en textielfabrikanten. Andere wapenkussens worden er getoond die bestemd waren voor de bestuurders van onder meer De Rijp, Purmer, Rotterdam, Den Haag, Voorne, Emiliapolder en de Zeeuwse Admiraliteit.

European tapestries in the Rijksmuseum, door E. Hartkamp-Jonxis en H. Smit. Rijksmuseum, Afdeling Beeldhouwkunst en Kunstnijverheid; Catalogi van de verzameling kunstnijverheid van het Rijksmuseum te Amsterdam, nr. 5.(Waanders Zwolle / Rijksmuseum Amsterdam, 2004). 464 pagina´s, 225 kleuren- en 150 zwart-witfoto's, 30 cm, gebonden. ISBN: 9040087822. www.rijksmuseum.nl

Zie ook Heraldiek dossier@CBG (eind van het artikel).

dinsdag 19 april 2011

De Haagse politieke elite tot 1572

Niet nieuw maar wel interessant, dit overzicht van Middeleeuwse Haagse Bestuurders. In dit databestand op internet zijn prosopografische gegevens opgenomen van de leden van de Haagse lokale bestuurselite in de middeleeuwen. Fred van Kan verzamelde de gegevens t.b.v. een artikel in Jaarboek Geschiedkundige Vereniging Die Haghe (2000) getiteld De Haagse politieke elite in de middeleeuwen.


Onder elite wordt in dit geval verstaan 'het geheel van functionarissen in het bestuur van Haagambacht en in de colleges die op lager niveau functioneerden, zoals bijvoorbeeld van de Heilige-Geestmeesters.' Het onderzoek strekte zich uit tot in 1572, het jaar waarin de Opstand in Den Haag leidde tot een leegloop van de plaats en een wijziging van de bestuurssamenstelling.

maandag 28 maart 2011

Niet van adel ...

Heraldiek

O, ’k zocht naar voorouders, in heerlijkheid ontslapen
maar kwam ontgoocheld en verslagen uit Den Haag.
Er staat een stofzuiger in ons familiewapen,
Dus als het adel was, was het betrekkelijk laag.

Van Wijk, 16e eeuw

Het geslacht Weemoedt

Ik stam uit een boom met nederige stekken.
Ik heb geen blauw bloed, wel een hoop blauwe plekken.
Ziet u mij dus lopen: juich dan niet te vroeg!
U hoeft niet te klappen.
’k Krijg al klappen genoeg.
 
Uit: Lévi Weemoedt, Vanaf de dag dat ik mensen zag. Verzamelde gedichten (Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2007) pagina's 169, 240. 272 pagina's; ISBN978-90-388-8448-6, gebonden; Prijs € 22,50.
Bestellen bij http://www.nijghenvanditmar.nl/

Lévi Weemoedt is de pseudoniem van Isaäck Jacobus van Wijk (geb. Vlaardingen 22 oktober 1948).

vrijdag 18 maart 2011

'Republiek van Adel' van Conrad Gietman Overijssels Boek 2010

Republiek van adel, de dissertatie van Conrad Gietman over de Gelderse en Overijsselse adel in de zestiende en zeventiende eeuw, is vandaag uitgeroepen tot 'Overijssels boek van het jaar 2010'. Dit is vanmiddag bekend gemaakt in Zwolle. Conrad Gietman ontving in het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle de prijs.

Detail omslag Republiek van Adel

In Adel & Patriciaat@CBG berichtten we eerder over dit boek en de nominatie. Conrad Gietman is eindredacteur van het kwartaalblad Genealogie van het CBG en medewerker bij de Hoge Raad van Adel.

Zie ook artikel in De Stentor.

donderdag 17 maart 2011

Freules Löwenstein-Wertheim-Rochefort in Thorn

De abdij van Thorn is een oud benedictinessenklooster waar vooral adellijke dames intraden. Zeven kanunnikessen van de adellijke familie Löwenstein-Wertheim-Rochefort staan centraal in dit boekje, waarin hun onderlinge familiebetrekkingen en die met vele andere en vaak hoog-adellijke geslachten uit de doeken wordt gedaan. Zij stammen uit de katholieke tak voortkomend uit de graven van Löwenstein en de graven van Wertheim. De belevenissen van de freules Josina, Dorothea, Anna Maria Franziska, Eleonora, Sophie Maria, Christine Therese en Wilhelmina strekken zich uit over de 17e en 18e eeuw. Uitstapjes worden gemaakt naar aanverwante families, zoals Van der Marck, Van den Bergh, Van Sulzbach, De Dangeau, Sachsen-Weissenfels en Liechtenstein. Diverse fragmentgenealogieën en schema´s vullen deze familiegeschiedenis aan.


Het wapen Löwenstein-Wertheim-Virneburg, omstreeks 1790:
1: Löwenstein; 2: Montaigu; 3/6: Wertheim; 4: Rochefort;
7: Breuberg; 8: Virneburg; 9: Scharfeneck; hart: Beieren


Hendrik Hubert Jan Brouwer en Tony Joosen, Passie, Paleis, Politiek, Over zeven freules Löwenstein-Wertheim-Rochefort, kanunnikessen te Thorn.
ISBN: 978-90-423-0402-4. 246 pagina's, 315 g, 17 x 24 cm. Verschenen februari 2011
Te bestellen per email. Prijs € 30,50 inclusief verzendkosten.

maandag 14 maart 2011

Virtus, Jaarboek voor Adelsgeschiedenis, jaarg. 17 (2010)

Deze maand verscheen de 17e jaargang (2010) van Virtus, Jaarboek voor Adelsgeschiedenis.
In deze jaargang de volgende artikelen:
  • Von der Heraldik zur Zoologie. Figurationen der Verfalls der sizilianischen Aristokratie in Tomasi di Lampedusas il Gattopardo, door Eduardo Costadura
  • Bonte pilaren en vermiljoenen paviljoenen. Smaak en distinctie in een achtiende-eeuwse Chinese adelstuin, door Kees Kuiken
  • Aristocracy, Roman Fleuve and Culture History. Louis Couperus'  The Books af Small Souls and the Dutch Hight Society arround 1900, door Yme Kuiper
  • De Status van de hoogstaangeslagenen. Een netwerk van Utrechtse adellijke en patricische families en hun politiek-bestuurlijke posities in de periode van het censuskiesrecht, 1851-1917, door Jan Rupp (†) en Huibert Schijf
  • In hoge Haagse kringen. Een empirische verkenning van aristocratische representatie omstreeks 1900, door Jaap Moes
  • Remaining at the top of the European aristocracy. The House of Arenberg from the French Revolution until World War I, door Betrand Goujon
  • Graaf Hendrik van den Bergh (1573-1738). Een ouderwetse edelman tussen west, zuid en oost, door Simon Groeneveld

Verder een flink aantal boekrecensies.

Het jaarboek Virtus is een uitgave van de Stichting Werkgroep Adelsgeschiedenis. Contribuanten krijgen Virtus jaarlijks thuisgestuurd. De jaarlijkse contributie is € 20,-, studenten betalen € 15,-. Zie website.
Zie ook de Blog van de Werkgroep Adelsgeschiedenis.

woensdag 9 maart 2011

Criteria voor toelating Valkenburgse Ridderschap.

In het kwartaalblad Het Land van Herle, Historisch tijdschrift voor oostelijk Zuid-Limburg (Jaargang 2010 nummer 4, pag. 117-128) staat een artikel van Frans M. Gerards getiteld Riddermatig huis en adellijke geboorte. De criteria voor toelating tot de Valkenburgse Ridderschap.

Tot aan de inlijving bij Frankrijk in 1795 maakte de Ridderschap van Valkenburg samen met de vier hoofdschepenbanken (Heerlen, Meerssen, Beek en Klimmen) deel uit van de Statenvergadering van Staats-Valkenburg. De criteria om toegelaten te worden tot de Ridderschap waren het bezit van een riddermatig huis en adellijke afstamming. De auteur betoogt dat in de praktijk het eerste criterium veel zwaarder woog dan het tweede.

Het Land van Herle wordt toegezonden aan abonnees. Kosten abonnement € 16,- per jaar. Losse nummers € 5,-. Zie website.

vrijdag 4 maart 2011

Utrechtse professoren


Op 25 maart 2011 wordt de Catalogus Professorum in de Domkerk te Utrecht gelanceerd.


Wie was Jodocus Heringa ook al weer? En wanneer zijn de eerste vrouwen hoogleraar geworden aan de Utrechtse universiteit? Hoeveel professoren hebben we eigenlijk gehad in Utrecht in de 375 jaar die we bestaan? Eindelijk kan er een antwoord gegeven worden op deze vragen.

Vanaf 25 maart 2011 staan al deze gegevens online op de website van de universiteit in de digitale Catalogus Professorum Academiae Rheno-Trajectinae. Het is een database die op allerlei niveaus doorzocht kan worden: op faculteit, op individu, op vakgebied. En Jodocus Heringa? Dat was een theoloog uit de achttiende en vroege negentiende eeuw. Zijn portret staat er bij.
De Catalogus Professorum is samengesteld door de Commissie Geschiedschrijving en de Universiteitsbibliotheek.

De lancering van de catalogus vindt plaats tijdens de Dies Natalis op 25 maart 2011.
Datum en tijd: 25 maart 2011 15.00 - 18.00 uur
Locatie: Domkerk, Utrecht

Twee eeuwen Thesaurie en thesauriers

Onlangs verscheen Geschiedenis van de Thesaurie. Twee eeuwen Thesaurie en thesauriers van het Huis Oranje-Nassau, 1775-1975. Het boek is geschreven door voormalig directeur van het Koninklijk Huisarchief, Bernard Woelderink.

De auteur beschrijft voor het eerst de geschiedenis van de Thesaurie van het Koninklijk Huis en daarmee ook de geschiedenis van het vermogensbeheer van het huis Oranje-Nassau. Ook wordt uitgeweid over de ontwikkeling van het financiële bestel en de financiële verhouding tussen Staat en Koning vanaf de tijd van de laatste stadhouder Willem V tot heden. Veel aandacht is er voor de opeenvolgende thesauriers.

Er zijn biografische schetsen van bijna alle thesauriers en enkele andere hoofdrolspelers, waaronder uiteraard veel heren van adel: 
Jacob Carel Reigersman (1729-1788), Rudolph van Olden (1752-1828), Pieter Agnisius Ragay (1768-1830), diens neefje David Ragay (1772-1850), Eberwein Wilhelm Hofmann (1779-1850), Louis Eugène graaf van Byland (1808-1888), Willem Frederik Peltzer (1818-1883), Gijsbert Falck (1795-1872), Louis Napoléon baron van der Goes van Dirxland (1806-1885), Willem Carel baron Snouckaert van Schauburg (1823-1886), diens zoon Guillaume Charles baron van Snouckaert van Schauburg (1860-1945), jhr. Albert Gerard Schimmelpenninck (1868-1956), jhr. Hugo Jacques Repelaer van Driel (1878-1967), Gijsbert Carel Duco baron van Hardenbroek (1902-1960), jhr. Eric Willem Röell (1908-2002) en Andreas Everhardus van Braam Houckgeest (1913-1981).

Geschiedenis van de Thesaurie telt 256 pagina's en is gebonden uitgegeven door Uitgeverij Verlorenen. Te koop in de betere boekhandel en bij de uitgeverij voor € 29,-

donderdag 3 maart 2011

Nieuw boek over oude adel

Republiek van adel, de dissertatie van Conrad Gietman over de Gelderse en Overijsselse adel in de zestiende en zeventiende eeuw, is genomineerd voor de titel 'Overijssels boek van het jaar 2010'. Het in NRC Handelsblad uitgebreid beschreven én geprezen werk geeft een scherp, in veel opzichten verrassend beeld van de adel in een veranderende maatschappij. Eer, daar draaide het allemaal om in de belevingswereld van Oost-Nederlandse edelen. In de nieuwste aflevering van Mijn Stad, Mijn Dorp. Historisch Tijdschrift Overijssel, illustreert Gietman dat aan de hand van de geschiedenis van de familie Ripperda in Salland en Twente. Het artikel vertelt het onthutsende verhaal van de opkomst en ondergang van een adellijk geslacht en van een verlangen naar roem dat zou smoren in schulden, steriliteit en dood.
Mede-genomineerden zijn onder anderen Aafke Brunt en Jan Haverkate, die met Tussen twee tijden een boek over het leven van Carel baron van Heeckeren (1809-1875) schreven. De uitslag van de verkiezing wordt bekend gemaakt op vrijdag 18 maart 2011 in het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle.

Republiek van adel is te koop bij de boekhandel en bij uitgever Van Gruting voor 32 euro.

zondag 27 februari 2011

'Dictionnaire de la noblesse' digitaal

Sinds eind oktober 2010 digitaal na te slaan of te downloaden bij www.archive.org: De Dictionnaire de la noblesse van François Alexandre Aubert de la Chesnaye-Desbois. Het betreft een 19-delige genealogisch overzicht van de Franse adel.

De oorspronkelijke samensteller François Alexandre Aubert de la Chesnaye-Desbois (1699-1784) was een uitgetreden monnik. Dit bracht hem in de gevangenis en hij leefde een tijd in ballingschap in Amsterdam. 

Deze derde druk dateert van 1863-1876. Van de 19 delen ontbreekt het 17e deel in de digitale collectie van archive.org.

Deel 1 Aba - Aud Deel 11 Iza - Lev
Deel 2 Aud - Ber Deel 12 Lev - Mal
Deel 3 Ber - Bra Deel 13 Mal - Mon
Deel 4 Bra - Cha Deel 14 Mon - Nob
Deel 5 Cha - Coe Deel 15 Nob - Poi
Deel 6 Coe - Dou Deel 16 Poi - Rev
Deel 7 Dou - Fev Deel 17 Rev - Sab ontbreekt
Deel 8 Fev - Gar Deel 18 Sab - Til
Deel 9 Gar - Gue Deel 19 Til - Zur
Deel 10 Gue - Iza

donderdag 24 februari 2011

Het 90e deel van Nederland's Patriciaat

Mr. Rudolph van Olden (1752-1828)
Mr. Rudolph van Olden (1752-1828). Op 1 maart 2011 is het 90e deel van Nederland’s Patriciaat uitgebracht, dat genealogieën van negen geslachten bevat, waarvan twee niet eerder werden opgenomen en zeven langer dan 25 geleden. De niet eerder opgenomen families zijn Borleffs en Van Waegeningh. Heropnames zijn er van (Mörzer) Bruijns, Huijsman, Van Olden, Roelants, Tilanus, Van Tijen en Peereboom Voller.

De meeste families in dit deel kwamen tot aanzien in het gewest Holland, maar alleen de familie Peereboom Voller heeft voor zover bekend ook echt Hollandse wortels. Zij woonde onder de naam Voller sinds het begin van de 17e eeuw te Alkmaar en kreeg sinds ca. 1840 uitgebreid nageslacht in Nederlands-Indië. Zoals gezegd hebben de overige een afkomst daarbuiten. Uit het Duitse Rijk kwamen de families Borleffs, Mörzer Bruijns en Huijsman. Borleffs kwam vanuit Westfalen en Hamburg naar Amsterdam, waar nakomelingen sinds ca. 1840 boekverkopers en uitgevers werden. Een nazaat Bruijns vertrok vanuit het Koninkrijk Hannover naar Edam, waar ze - onder de naam Mörzer Bruijns - als schippers en scheepskapiteins werkten. Huijsman kwam in de 17de eeuw vanuit het Duitse Rijnland naar Harderwijk, waar ze in de 18de eeuw tot de rijkste burgers behoorden, met later verschillende apothekers en artsen in het nageslacht.

Uit Oost-Nederland waren de families Van Olden, Tilanus, Van Tijen en Van Waegeningh afkomstig. In de 18de eeuw steeg de familie Van Olden op de sociale ladder met stedelijke ambtenaren te Arnhem en met grote takken in Nederlands-Indië, Zuid-Afrika en de VS sinds de 19de eeuw. Tilanus was van oorsprong een joodse familie in het Betuwse Tiel, met later bekende nazaten als Twentse textielfabrikanten (‘tricot van Jansen & Tilanus’) en christelijk-historische politici na de Tweede Wereldoorlog. Van Tijen woonde in de 15de eeuw in Steenwijkerwold en kwam via Vollenhove in de 17e en 18e eeuw in Amsterdam terecht, waar de familie een assuradeursfirma oprichtte. Tenslotte, Van Waegeningh trok in zuidelijke richting, van Nijmegen naar Boxmeer en Roermond, waar ze optraden onder meer als artsen en sigarenfabrikanten.
De enige oorspronkelijk Brabantse familie is Roelants, sinds het begin van de 15e eeuw te ’s-Hertogenbosch, in de 17e eeuw te Breda en vanaf het begin van de 19e eeuw in Schiedam als (jenever)branders, boekdrukkers en vele officieren in Nederland en in Oost-Indië.

Impressum: Nederland’s Patriciaat 90 (2010/’11), Centraal Bureau voor Genealogie,’s-Gravenhage, XVI en 463 pagina’s, 3 schema’s, 13 wapentekeningen en 67 familieportretten, lijst van 1788 opgenomen geslachten in 90 jaargangen, register, ISBN 978-90-5802-078-9.
Prijs Vrienden CBG Euro 45,- (afgehaald) en Euro 50,- (per post); Prijs niet-Vrienden Euro 50,50 (afgehaald) en Euro 55,50 (per post). Centraal Bureau voor Genealogie, Prins Willem Alexanderhof 22, Postbus 11.755, 2502 AT DEN HAAG, tel. 070 - 3150 510
Te bestellen via http://www.cbg.nl/

Havezathe Voorstonden

Dit boek in groot formaat geeft een mooi beeld van de havezathe Voorstonden, een buitenplaats gelegen tussen Brummen en Voorst in de oostelijke Veluwe. De havezathe ontstond in de tweede helft van de 16e eeuw met als eerste bewoner Gijsbert van Wisch. In de 17e en 18e eeuw was het in bezit van de adellijke familie Schimmelpenninck van de Oije, opgevolgd door Van Spaen en De Vos van Steenwijk en tenslotte vanaf 1977 de familie Hoogenberk. Het prachtig geïllustreerde boek laat mooie familieportretten, plattegronden, kaartjes, tekeningen en foto's van het huis en de tuinen in haar huidige gedaante. Een bewonersoverzicht achterin vermeldt alle bewoners van de afgelopen vijf eeuwen.

Havezathe Voorstonden; Vijf eeuwen bewoners en wat zij nalieten; door Joosje van Dam. Zutphen, Walburg Pers, 2010.
128 pagina's, 22 x 29,7 cm, genaaid gebonden, rijk geïllustreerd in kleur;
prijs € 22,50
ISBN 978.90.5730.691.4

donderdag 17 februari 2011

Jan Mijtens (1613/14-1670)

Maria prinses van Oranje (1642-1688)

De Haagse schilder Jan Mijtens (1613/14-1670) is misschien niet meer zo bekend, maar in de 17e eeuw was hij een veel gevraagd portretschilder. Daarnaast maakte hij ook wel historische en genrevoorstellingen, maar zijn portretten zijn het meest opvallend. In dit Duitstalige overzichtswerk over zijn leven en werk wordt uitgebreid stilgestaan bij zijn bekendheid in voorgaande eeuwen, zijn levensloop en zijn familie (met genealogisch overzicht) en zijn oeuvre met onderscheid bij zijn portretten naar onder meer mannen, vrouwen, echtparen en (familie)groepen. Ook zijn studio en medewerkers krijgen de aandacht evenals zijn concurrenten Adriaen Hanneman en Pieter Nason en later collega’s Jan de Baen en Caspar Netscher. De opdrachtgevers geven een goede indruk van zijn clientèle, die tot de elite van Den Haag behoorden. Naast het Oranjehuis, waarbij opvallend vaak Maria Stuart en de Oranje-prinsessen Maria, Albertine Agnes en Henriette Catharina zijn geportretteerd, behoorden zijn opdrachtgevers tot adellijke en patricische families, zoals Schaep, Teding van Berkhout, van Brederode, van Dohna, Tromp, Trigland, van Arnhem, de Geer, van Burmania, Sirtema van Grovestins, Stalpaert van der Wiele, van Aerssen, Pompe van Slingelandt, van Wassenaer, Pauw en van der Does. Het uitvoerig geannoteerde boek sluit af met een overzicht van illustraties van alle portretten en andere schilderijen van Mijtens.

Jan Mijtens (1613/14-1670) - Leben und Werk; door Alexandra Nina Bauer
Studien zur internationalen Architektur- und Kunstgeschichte 21,3 x 22 cm, 494 Seiten, Leinen mit Schutzumschlag, 304 Abbildungen, davon 30 in Farbe. ISBN 978-3-937251-81-3
Voorheen Euro 79,00, vanaf 01.03.2010 Euro 29,95
Erste Künstlermonographie

Te bestellen bij Michael Imhof Verlag GmbH & Co. KG,
Stettiner Str. 25, D-36100 Petersberg
Email: info@imhof-verlag.de

donderdag 10 februari 2011

Nederland's Patriciaat deel 90 (2010/'11) verschijnt eind februari

Eind februari verschijnt deel 90 in de reeks Nederland's Patriciaat. Abonnees op de serie en mensen die het nieuwe deel al besteld hebben zullen het Blauwe Boekje begin maart per post toegezonden krijgen.
Zoals steeds is ook het nieuwe NP een mix van families die voor het eerst in het NP staan en zogenaamde heropnames.
De volgende families zijn in  NP 90 (2010/'11) opgenomen:

  • Borleffs, (nieuw)
  • Huijsman (NP 1913/1972 )
  • Bruijns / Mörzer Bruijns (NP 1965)
  • Olden, van (NP 1921)
  • Roelants (NP 1970)
  • Tilanus / Van der Hoop Tilanus (NP 1964 )
  • Van Tijen (NP 1924)
  • Voller / Peereboom Voller (NP 1947)
  • Van Waegeningh (nieuw)

NP 90 (2010/'11) kost inclusief verzendkosten € 55,50. (Vrienden CBG € 50,-). Bij afhalen aan de balie van het CBG in Den Haag kost het € 50,50 (Vrienden € 45,-)

U kunt het boek ook bestellen per email.

dinsdag 1 februari 2011

Komaf en Stamboom

Komaf

Een kikvors zat te Koudekerk
te vorsen in een naslagwerk.
Het voegt mij, sprak hij, na te pluizen
de stambomen van vorstenhuizen.
Och dat ik nog te vinden kwam
dat ik zelf van een kikvorst stam.

Stamboom

Een melkkoetje kwam te Megen
onlangs een meerkoetje tegen
dat haar aanriep en zei:
U bent nog familie van mij!
Waarop het melkkoetje sprak:
Maar dan wel een verwaterde tak.

Uit:
Jaap Zijlstra. Vlinderdas. Lichtvoetige diergedichten (Kok, Kampen, 2008) 36, 48.

donderdag 27 januari 2011

Backer Portretten

Nog tot 27 februari 2011 kan men een tentoonstelling van portretten van de Amsterdamse regentenfamilie Backer bekijken in Museum Willet-Holthuysen te Amsterdam. Bij deze expositie is dit boekje als begeleidende publicatie uitgebracht.

De Amsterdamse regentenfamilie Backer en sinds 1814 van adel, is één van de verschillende toonaangevende patricische geslachten van de hoofdstad, zoals De Graeff, Hooft, Graafland en Six. De genealogie Backer vindt men in Nederland’s Patriciaat deel 6 en in Nederlands Adelsboek deel 79. Niet al deze families hebben echter een zo uitgebreide portrettencollectie nagelaten als de Backers. De oudste portretten dateren van de 16e eeuw en in de loop der eeuwen werden vele Backers en aanverwante familieleden als Elias, Schaep, Schaak en Bicker geportretteerd door bekende kunstschilders als Van Mieris, Maes, Netscher, Quinkhard en De Lelie. Deze omstreeks 100 portretschilderijen omvattende collectie wordt sinds 1910 door de Backer-Stichting beheerd en in het Amsterdams Historisch Museum ondergebracht. Dit fraai geïllustreerde boekje geeft een kleurrijk beeld van alle voorouders en hun familiegeschiedenis . Twee stambomen en en overzicht van alle portretten van de Backer-Stichting maken dit mooie boekje compleet.

F. Diercks. Backer. Een Amsterdamse familie in beeld. Waanders 2010. Prijs € 17.95. ISBN 9789040077173. http://www.waanders.nl/

Landeigenaar en bestuurder Tonckens


Joachim Lunsing Tonckens
Johannes Tonckens (1834-1908) was een zoon van de burgemeester van Norg en werd dat zelf ook, evenals twee zonen en een kleinzoon. Hij behoorde tot een aanzienlijke Drentse familie van grootgrondbezitters en bestuurders (zie silhouet-ets van zijn voorvader Joachim Lunsing Tonckens).

Johannes werd geboren op Huis te Westervelde in Norg en ging vandaar naar de Groninger Universiteit. Behalve als burgemeester liet hij ook van zich spreken als lid van Provinciale Staten van Drenthe en als gedeputeerde. Hij bezat vele landerijen in Noord-Drenthe en was onder meer betrokken bij de ontginningen van de heidevelden en de Rijkswerkinrichting Veenhuizen. In deze biografie van een nazaat van hem komt het leven en werken van deze patriciër nauwgezet aan bod. Daarbij is ook veel ruimte voor zijn familie en er zijn genealogische aantekeningen over de aangehuwde families Kymmell, Borgesius, Gratama, Fledderus en Homan. De genealogie van de familie Tonckens is opgenomen in Nederland’s Patriciaat 1948, deel 324, pp. 310-333. Familiefoto’s, kaartjes, schema’s en naamlijsten vullen de biografie aan, die goed is gedocumenteerd met noten en literatuuropgaven.

J. Tonckens. Johannes Tonckens/Westervelde 1834-1908. Landeigenaar en bestuurder. Rolde 2008. In eigen beheer. Prijs onbekend. (Adres: Ettenlaan 13, 9451 KP Rolde)

woensdag 26 januari 2011

Laatste verheffing adelstand bij Vernoeming.nl

J.F.T. van Valkenburg
Vernoeming.nl is een blog van Maarten van der Meer over, zoals hij het zelf omschrijft, "namen, genealogie en al wat daar bij komt kijken". Vaak zijn het leuke vondsten en altijd op z'n minst onderhoudende stukjes. Kortom, voor de familiehistoricus een blog om in de gaten te houden.

In een bijdrage van 26 januari 2011 schrijft hij over De laatste Nederlander die in de Nederlandse adel werd verheven. Dat was Johan Fredrik Theodoor van Valkenburg (1877-1975), die bij Koninklijk Besluit van 31 maart 1939 jonkheer werd. (Zie afbeelding.)

Deze Jhr. J.F.T van Valkenburg was de vader van Jhr. Mr. Cornelis Constantijn van Valkenburg (1910-1984), vanaf 1946 bestuurslid en van 1955-1984 voorzitter van het Centraal Bureau voor Genealogie.

Het portret op deze pagina is afkomstig uit de database van de RKD

donderdag 20 januari 2011

Werk in uitvoering: Nederland's Adelsboek

Op dit moment wordt hard gewerkt aan de totstandkoming van het 95e deel van Nederland’s Adelsboek. Dit deel zal alle families behandelen die tot de in 1814 ingestelde Nederlandse adel behoren en wier familienaam met de letter T begint. 
Richard Le Poer Trench (1767-1837),
 markies van Heusden
Ook dit deel bevat weer stamreeksen en genealogieën van tal van oorspronkelijk niet-Nederlandse geslachten, zoals Le Poer Trench, de Trevey de Charmail, Travers en Testa. Soms kan de redactie van het Adelsboek mensen verrassen, zoals leden van de Zuid-Afrikaanse tak van de familie Van Hoogenhouck Tulleken, die nooit hebben geweten dat zij tot de Nederlandse adel behoren. Nieuw is de stamreeks Theunissen Reijnst. Louise Johanna Batiste Charlotte Theunissen Reijnst werd in 1842 in de Nederlandse adel verheven, waarschijnlijk ging het om een gunstbewijs voor haar stiefvader, Jhr. Joan Cornelis Reijnst.

De behandelde families zijn: Taets van Amerongen; Teixeira de Mattos; Tengnagell; Testa; Van Tets; Den Tex; Van Teylingen; Theunissen Reijnst; Thibaut; De Thier; Van Till; Tindal; Tjarda van Starkenborgh Stachouwer; Des Tombe; Torck; Du Tour van Bellinchave; Travers; Le Poer Trench; de Trevey De Charmail; Trip; Tulleken; van Tuyll van Serooskerken en Twent. Van de drieëntwintig behandelde families zijn er dertien reeds uitgestorven.

De geplande verschijningsdatum van Nederland’s Adelsboek 95 is mei 2011.

maandag 17 januari 2011

De weldoener van Gaasterland: Van Swinderen

De adellijke familie Van Swinderen heeft veel betekend voor het Friese Gaasterland. Zij vestigde zich er in het begin van de 19e eeuw en door een huwelijk in 1835 van Van Swinderen met een rijke erfdochter van de eveneens adellijke familie Rengers behoorden ze er tot de grootste grondbezitters in deze streek. Dit betekende ook dat men zich gedwongen voelde (noblesse oblige) om zich voor de gemeenschap in te zetten. Dit deed vooral Jhr. Mr.Jan Hendrik Frans Karel van Swinderen (1837-1902), die er burgemeester was en tevens lid van de Staten-Generaal. Hij woonde met zijn gezin op Huize Rijs en hij deed veel goed voor de Gaasterlanders.

Het boek Adeldom Verplicht van de hand van Sieger Rodenhuis & Geertje Kingma verscheen onlangs bij de Friese Pers Boekerij. Hierin wordt de geschiedenis van Van Swinderen en het belang van deze adellijke familie voor Zuidwest-Friesland beschreven en afgebeeld.
Adeldom Verplicht. Paperback, 111 pagina's, ISBN 978 90 330 09 198.
Prijs €18,50. Kan online besteld worden.

vrijdag 14 januari 2011

Adelige Häuser Band XXXII

Zojuist verschenen als 148e deel in de reeks Genealogisches Handbuch des Adels: Adelige Häuser Band XXXII.

In dit deel komen de volgende families aan bod:
Bally (1827), Blanckenhagen, Bogen, Bredow, Buch (1858), Bulmerincq, Derfelden, Druffel, Ehrenkrook, Eichel, Ermes, Groeling, Gusovius, Hoff (Thüringen), Hoff (Wernigerode), Hohnhorst, kaler zu Lanzenheim, Keussler, Knobelsdorff (Knobelsdorff-Brenckenhoff), Köckritz, Köller, Loesch, malsburg, Marwitz, Meylaender gen. Rogalla v. Bieberstein, padberg, Quillfeldt, Schmieden (1707), Schutzbar gen. Milchling, Selchow, Wahl (1795), Wahl (1974), Winterfeld(t), Wittich (Magdeburg), Woyna.

De cursief gedrukte namen zijn nieuw in de reeks.
De vet gedrukte namen zijn nieuw in de reeks èn nieuw t.o.v. de zogenaamde Gothaischen genealogischen Taschenbüchern.

De reeks wordt uitgegeven door Starke Verlag. Losse delen kosten € 45,50.

maandag 10 januari 2011

De Nederlandsche Leeuw, december 2010

In het zesde nummer van de 127e jaargang van De Nederlandsche Leeuw (december 2010), het tijdschrift van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde (KNGGW), uiteraard weer veel artikelen die passen in het kader van Adel & Patriciaat@CBG:
  • In memoriam Daniël de Bruin, door Hans de Boo.
  • Een klein landjonkertje? Gerard van Velsen en zijn afstamming, door E.H.P. Cordfunke. Over de moordenaar van Floris V.
  • Besmette blazoenen. De Lokerense familie De Maerschalck te Delft en Rotterdam, 1586-1662, door P.M. Kernkamp.
  • Uit de collecties van de Hoge Raad van Adel. De genealogisch-heraldische handschriften van Jan Theodoor van Boecop, door E.J. Wolleswinkel. Zie ook Heraldisch dossier@CBG.
De Nederlandsche Leeuw verschijnt zes keer per jaar en wordt toegezonden aan leden van het KNGGW. Een lidmaatschap kost € 55,-. Losse nummers zijn verkrijgbaar á € 15,-. Zie website KNGGW.

donderdag 6 januari 2011

Baron van Zuylen overleden

Thierry Baron Van Zuylen van Nijevelt van de Haar (1932-2011) is 2 januari jl. op 78-jarige leeftijd overleden. De familie was sinds mensenheugenis eigenaar van Kasteel de Haar en het omliggende landgoed.
Baron van Zuylen deed in 2000 met de oprichting van de Stichting Kasteel ter Haar afstand van zijn eigendom.
Het omliggende Landgoed Haarzuilens droeg hij over aan de Vereniging Natuurmonumenten. Natuurmonumenten investeerde volgens afspraak vervolgens 20 miljoen euro in de Stichting Kasteel de Haar.  De familie bleef het recht houden om in de septembermaand op het voorouderlijk kasteel te verblijven. De rest van het jaar is het kasteel tegenwoordig open voor het publiek.

Zie ook website Kasteel de Haar en artikel op de website van RTV Utrecht.

woensdag 5 januari 2011

De macht van de Zeeuwse adel

Eind november verscheen Edelen in Zeeland. Macht, rijkdom en status in een laatmiddeleeuwse samenleving, een bewerking van het proefschrift dat historicus Arie van Steensel eerder dit jaar aan de Universiteit Leiden verdedigde. Het boek is een veelomvattende studie over een adelspopulatie in een periode die zich kenmerkte door staatsvorming, verstedelijking en commercialisering. Van Steensel gaat uitvoerig in op de strategieën van adellijke families om hun status te waarborgen. In het decembernummer van Genealogie (kwartaalblad van het CBG) vat hij een aantal van zijn bevindingen samen.
Arie van Steensels onderzoek werd verricht in het kader van het door Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek gefinancierde onderzoeksproject ‘Burgundian Nobility. Princely politics and noble families, ca. 1430-1530' onder leiding van Dr. Antheun Janse, bekend van zijn boek Ridderschap in Holland.

Het boek verscheen als deel VIII in de serie Adelsgeschiedenis bij Uitgeverij Verloren in Hilversum. U kunt het hier bestellen. De prijs bedraagt € 35,-.