dinsdag 23 juni 2015

Hofbals en ander Oranjevertier



De Haagse hoffeesten van de Oranjes stonden in de negentiende eeuw niet echt bekend als sprankelend en onvergetelijk. ‘Het is te hopen dat dit het laatste is’, schreef een hoffunctionaris in december 1842 in zijn dagboek na een bal. ‘Men amuseert zich er niet meer. De salons zijn te klein voor deze massa mensen, de danszaal is altijd overvol, en in de verbeelding vormt zich het idee dat het een corvee is daar alle veertien dagen te moeten zijn.’ Trudy Rosa de Carvalho besteedt in het Jaarboek Oranje-Nassau 2015 aandacht aan twee gekostumeerde Oranjebals op 17 en 19 februari 1841 in Den Haag. Het eerste bal werd georganiseerd door de Prins van Oranje (de latere Koning Willem III) en prinses Sophie ter ere van het huwelijksjubileum van de Koning, het tweede door het Koninklijke paar zelf gegeven, ter gelegenheid van de 24-jarige verjaardag van de troonopvolger. De meeste aandacht tijdens de bals ging uit naar Sophie, de echtgenote van de Prins van Oranje, die gekleed ging als middeleeuwse gravin van Holland. Niet alleen haar verschijning en sieraden boeiden, maar ook haar keuze voor een kostuum dat ontleend was aan de vaderlandse geschiedenis. Haar ‘kiesche oplettendheid’ in dat opzicht werd door de vaderlandse pers geprezen. Integreren, dat werd kennelijk ook in de negentiende eeuw al op prijs gesteld als het de toekomstige echtgenote van onze koning betrof. 

Twee gekostumeerde deelnemers aan het hofbal. Rechts prins Alexander

Het Jaarboek Oranje-Nassau 2015 is een liber amicorum voor Marieke Spliethoff, oud-voorzitter van de Geschiedkundige Vereniging Oranje Nassau en net gepensioneerd als conservator schilderijen, aquarellen, tekeningen en prenten van Paleis Het Loo. Het Jaarboek telt naast de bijdrage van Trudy Rosa de Carvalho nog 23 historische en kunsthistorische artikelen. De invulling daarvan is breed. Het liber bevat niet alleen verschillende bijdragen over Oranje-portretten (van de hand van onder anderen Willem Jan Hoogsteder, Rudi Ekkart, Charles Dumas, Wolfgang Savelsberg en Quirine van der Meer Mohr) en enkele heraldische en sigillografische bijdragen (Egbert Wolleswinkel en Nicolaas Conijn), maar ook een reeks andere interessante verhalen. Zo brengt Alexandra Nina Bauer het leven van de bijna vergeten Ludwig von Brandenburg (1666-1687), jongste zoon van Louise Henriette van Oranje-Nassau en Friedrich Wilhelm von Brandenburg, voor het voetlicht. ‘Fato dignus meliori’: hij was een beter lot waardig, zo luidt de titel van een korte schets over deze jong gestorven, Brandenburgse kleinzoon van Amalia van Solms.
Een volledige inhoudsopgave is hier te lezen.





donderdag 4 juni 2015

Alexander Philip van der Capellen


Bij uitgeverij Verloren in Hilversum is verschenen de biografie Alexander Philip van der Capellen (1745-1787), geschreven door Jacques Baartmans.

Alexander Philip van der Capellen diende stadhouder prins Willem V als kamerheer. Het feit dat zijn broer Robert Jasper en zijn verwant Joan Derk van der Capellen vooraanstaande patriotten waren, compliceerde vanaf 1780 zijn positie aan het hof. Door zijn familietrouw werd hij door tegenstanders aanhoudend verdacht gemaakt bij prins Willem. Uiteindelijk zag Van der Capellen zich genoodzaakt ontslag te nemen, al bleef hij de prins dienen als stalmeester. In 1787 gaven de patriottische Staten van Holland hem opdracht de vesting Gorkum te verdedigen; een kansloze missie. Tijdens zijn krijgsgevangenschap in Wezel werd Van der Capellen zo slecht behandeld, dat hij enkele dagen na zijn vrijlating overleed. Van der Capellens treurige verhaal en zijn strijd om eerbehoud wordt mooi beschreven aan de hand van door hem geschreven brieven. Het boek eindigt met twee bijlagen: heruitgaven van Van der Cappelens publicaties Het gedrag van jonkheer A.P. van der Capellen ... aan het Publicq door hem zelve opengelegt uit 1784 en de Memorie van den Collonel van der Capellen uit 1787.

Jacques Baartmans, Alexander Philip van der Capellen (1745-1787). De tragische lotgevallen van een dienaar van prins Willem V (Uitgeverij Verloren, Hilversum 2015). ISBN 9787-90-8704-506-7, €23.

dinsdag 19 mei 2015

Jaarboek Virtus 2014 verschenen


Deel 21 (2014) van Virtus, Jaarboek voor adelsgeschiedenis is verschenen. Het dikke boek heeft een heel diverse inhoud:

Ten geleide                                                                                                   9

Artikelen
Aula en camera. The architecture of public and private lives in
medieval Irish castles                                                                                    11
     Tadhg O'Keeffe

Johan van Reede van Renswoude. Een Utrechtse edelman en zijn
politieke netwerk in de Republiek (1634-1682)                                            37
    Ferry Gouwens

Dienst jenseits der Grenze. Adelige Offiziere in Overijssel und im
Münsterland 1650-1802                                                                                 59
     Gerd Dethlefs

Op bezoek bij de adel. De buitenplaats als 'protomuseum' vanaf de  
late zeventiende tot de late negentiende eeuw                                                87
     Hanneke Ronnes en Bob van Toor

Blauw bloed in het lokale bestuur. Adellijke burgemeesters in de
provincie Utrecht in de negentiende eeuw                                                    111

     Fred Vogelzang                  

Do you really need a castle? Material inheritance and noble status
 symbols in present-day society                                                                     129
     Simon Unger and Jaap Dronkers

Object in context

Een tombe als stamboom. Verbeelding van de dynastie voor de
eeuwigheid                                                                                                     151
     Sanne Frequin


Korte bijdragen
Floris V is niet Floris V, maar is Willem II wel Willem II? Hoe
historische beroemdheden een dronkenschap van historische sensatie
teweeg kunnen brengen                                                                                  159
     Roos van Oosten

Adel en autobiografisch schrijven in Nederland, 1500-1814                         173
     Arianne Baggerman en Rudolf Dekker

Adelsrecht in de hedendaagse Europese monarchieën.Het Nederlandse
adelsrecht in vergelijking met andere Europese adelsstatuten                        183
     Gerard-René de Groot

Middeleeuwse miljardairs                                                                               195
     Peter Hoppenbrouwers

In the city and the world. Appreciations of late-medieval Burgundian
courtly culture                                                                                                 200
     Dirk Schoenaers

The role of dynastic households at early modern courts                                 207
     José Eloy Hortal Muñoz

Aristocratische dynastieën in de vroegmoderne tijd. Identiteitsbeleving
op het kruispunt tussen verleden en heden                                                      213
     Violet Soen

Adellijke vriendschap aan het zeventiende-eeuwse Franse hof                       216
     Erik Swart

Status anxiety in Venetian baroque interiors                                                    219
     Arnold Witte

Plantages, landgoederen en notabelen                                                              223
     Yme Kuiper

Adellijke schaduwwerelden in Gelderland                                                       231
     Conrad Gietman

Joodse adel in het Koninkrijk der Nederlanden en in enkele andere
Europese landen                                                                                                238
     Evert Paul Veltkamp

Adel als idee. Zum Wesen des deutschen Adels in der Moderne                     245
     Michael Seelig

Interview
Elites, geschiedenis en vergelijkend onderzoek. Een interview met Jeroen
Duindam                                                                                                           251
     Nikolaj Bijleveld

vrijdag 3 april 2015

Aan tafel


Wie onderzoek doet bij het Centraal Bureau voor Genealogie kan soms een bijzonder inkijkje in het leven van de deftige kringen vinden. Zoals de menukaart uit 1901 van het diner ter gelegenheid van de koperen bruiloft van het echtpaar Nicolaas de Graaf (1856-1939) en Josina Margaretha Henriette de Graaf-Voûte (1858-1920).




Met daarbij een kaartje dat kan worden ingevuld voor de tafelschikking.
(Beide genealogische collectie Swellengrebel)




Maar oudere hebben we ook, zoals de menukaart uit 1871 uit de genealogische collectie Meesters:


en een prachtig geïllustreerde kaart uit 1882, uit dezelfde collectie.




maandag 9 maart 2015

Mensen van aanzien



Nu in Gen.: het artikel 'Mensen van aanzien', van Sabine Craft-Giepmans, over de tentoonstelling 'Adellijke familieportretten op Duivenvoorde'.

dinsdag 27 januari 2015

De Europäische Stammtafeln: het einde van een tijdperk
















De Duitse uitgeverij Vittorio Klostermann deelt mee dat er waarschijnlijk geen nieuwe delen meer zullen verschijnen van het vooral onder genealogen en mediëvisten bekende naslagwerk Europäische Stammtafeln

Het eerste deel van deze serie genealogieën van regerende vorstenhuizen en adellijke families verscheen in 1935 onder de titel Stammtafeln zur Geschichte der europäischen Staaten. Auteur was Wilhelm Karl von Isenburg (1903-1956), die twee jaar later als bijzonder hoogleraar Sippen- und Familienforschung zou worden aangesteld in München. Onder zijn opvolgers Frank Baron Freytag von Loringhoven (1910-1977) en Detlev Schwennicke (1930-2012) groeide het naslagwerk uit tot 29 delen met meer dan vierduizend (deel)genealogieën.

De uit Brandenburg afkomstige Schwennicke, in het dagelijkse leven luthers predikant, slaagde erin de reeks op nieuwe en ook kritischer leest te schoeien en richtte zich zelfs – anders dan zijn voorgangers – niet enkel en alleen meer op adellijke geslachten: in 1987 gaf hij een deel uit getiteld ‘Familien des Früh- und Hochkapitalismus’. Voor Nederlandse genealogen en historici zijn vooral van belang zijn vijf delen ‘Zwischen Maas und Rhein’. Die delen bevatten genealogieën van vele geslachten die een grotere of kleinere rol spelen in de middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden. Het vijfde en laatste deel van deze subreeks verscheen postuum, in 2013.

Naast alle waardering was er ook wel kritiek op het naslagwerk, vooral vanwege het ontbreken van voetnoten, de ouderwetse, wat onbeholpen vormgeving, en het af en toe overnemen van speculatieve afstammingsreeksen (vooral in de eerste delen). Maar er was dus vooral lof, lof met name voor Detlev Schwennicke, die niet alleen recente literatuur verwerkte in zijn genealogieën, maar ook zelf kritisch onderzoek deed, onder meer in oorkondenboeken.  

Schwennicke overleed op kerstavond 2012. Uitgever Klostermann laat nu weten er niet in geslaagd te zijn om een opvolger te vinden. Wat blijft is een indrukwekkende rij boeken die ongetwijfeld nog lange tijd een goed startpunt zullen blijven voor verder onderzoek. Een overzicht van de behandelde families is hier te vinden.

 


vrijdag 5 december 2014

Deel 98 (2013-2014) Nederland's Adelsboek verschenen


Tijdens het adelssymposium, op 28 november j.l., werden de eerste exemplaren van het laatste deel van de zogenaamde Nieuwe Historische Reeks van het Nederland´s Adelsboek aangeboden. Zowel de vice-voorzitter van de Nederlandse Adelsvereniging Mr. Ruud H.M.J. baron van Hövell tot Westerflier als redactie-edviseur Mr. Otto Schutte kregen het nieuwste deel van de reeks.

Jhr. Mr. Hubert Matthijs Adriaan
Jan van Asch van Wijck
In het boek worden de geslachten Von Winning, Van Winter, Van Haersma de With, Wittert, Wladimiroff, Wolff Metternich, Van Wolfsramsdorff, Von Wrangel auf Lindenberg, Wttewaall van Stoetwegen, Barchman Wuytiers, Van Asch van Wijck, Van der Wyck, Von Wydenbruck, De Wijkerslooth, De Wymar, Van Wijnbergen, Van Hangest d’ Yvoy, Van Zuylen van Nievelt, Van Zuylen van Nyevelt behandeld. De stamreeks Wladimiroff is nieuw in NA.

Kenau Hasselaer
De verkoopprijs bedraagt per deel € 64,- (incl. verzendkosten). Vrienden van het CBG ontvangen korting en betalen € 59,- (incl. verzendkosten). Bij bestelling vanuit het buitenland worden extra kosten (verzend- en bankkosten) in rekening gebracht.
Deze nieuwe uitgave is het twintigste en tevens laatste deel van de nieuwe historische reeks van Nederland’s Adelsboek. Als u nu alle reeds verschenen delen uit de historische reeks in een keer bestelt geldt er een speciale kortingsregeling; de prijs bedraagt dan voor de twintig delen € 796,25 (incl. verzendkosten). Vrienden betalen € 726,25 (incl. verzendkosten).